|
قارچ ، چتر حمایت بر سر ندارد رعد و برق که می زند آن هم در آغازین روزهای فصل بهار، اگر به دشت و کوه زده باشی با جلوه هایی از نعمات الهی مواجه می شوی که در حیرتش می مانی. در میان سبزه ها و گلهای زیبا و در دشت و دمن چتر کوچک سفیدی تو را به سوی خود می کش اند، نزدیک که می شوی او را روییده از ساقه یک چوب خشک می یابی. خوشحال آن را برمی د اری، چون می دانی که علاوه بر خاصیت دارویی، در سلامتی و تأمین نیازهای بدن نقش ویژه ای دارد.
 از آن روز است که می دانم بهار دل انگیز روستا پس از رعد و برق و بارش باران زیباتر و البته پربرکت تر از روزهای گذشته است؛ آن روز همه در دشت و دامنه کوهها برای یافتن " قارچ" و به قول بسیاری از روستاییان خراسان "سماروق" روانند. از گذشته های نه چندان دور، زمانی که قارچ را فقط از مراتع و جنگل ها به صورت فصلی جم ع آوری و در بازارهای فروش عرضه می کردند تا به امروز که تولید پرورشی آن در کارگاه های صنعتی گسترش یافته و در تمام سال در اکثر مغازه ها و سوپرمارکتها وجود دارد، خواص قارچ همچنان برای مردم ناشناخته مانده است. در حال حاضر به رغم افزایش تولید باز هم قارچ در سبد غذایی خانوارهای ایرانی سهم ناچ یزی دارد و میزان سرانه مصرف آن در کنار توصیه های مکرر کارشناسان علم تغذیه از سرا نه جهانی بسیار پایین تر است. این روزها قارچ فقط جنبه تزئینی آن هم در چند غذای فانتزی پیدا کرده و استفاده مداوم آن در غذاهای سنتی بنا به دلایل متعددی جا نیفتاده است. براساس آمارهای ارایه شده هر ایرانی در سال ۱۷۰ گرم قارچ مصرف می کند، در حالی که سالا نه بیش از ۱۵هزار تن قارچ در کشور تولید می شود.
این آمار در مقایسه با سرانه ۳کیلوگرمی قارچ در اکثر کشورهای جهان گواه غفلت ایرانی ان از خواص این منبع غذایی و نشاندهنده مصرف سرانه ای معادل یک پانزدهم کشورهای پیش رفته است. به اعتقاد کارشناسان این منبع غذایی سرشار از پروتئین، کلسیم، فسفر، ویتامین و اسید های آمینه در حال حاضر فدای بهانه هایی چون گرانی قیمت و عدم تطابق با ذایقه مردم شده در حالی که با شناساندن و معرفی خواص قارچ علاوه بر آنکه می توان سرانه مصرف را افزای ش داد، روشهای تولید ارزان را نیز گسترش بخشید. به گفته آنان کسانی که سه بار در هفته قارچ مصرف می کنند به بیماری سرطان معده و کول ون روده مبتلا نمی شوند و وجود قارچ در سبد غذایی افراد، آنها را از ابتلا به بسیاری از بیماریهای خونی و پوستی در امان نگه می دارد. مدیر روابط عمومی انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ می گوید:با معرفی بیشتر قارچ به جامعه ایرانی مصرف سرانه از ۲۶ صدم گرم در سال ۷۳ به ۱۷۰گرم در سال ۸۳ افزایش یافته که رش د این رقم در کشور موفقیت بزرگی است، ولی با متوسط ۵/۱ کیلوگرمی در دنیا و یا ۳کیلوگ رمی در اروپا فاصله زیادی داریم. داریوش توبی درخصوص مزایای تولید قارچ در کشور نیز اظهار می دارد:تولید این محصول پی امدهای اقتصادی مثبتی خواهد داشت، چرا که استفاده از پس مانده های گیاهی و دامی، است فاده از واحد حجم به جای استفاده از واحد سطح در تولید محصولات کشاورزی، امکان تولید در تمام فصول سال به جای تولید فصلی و نیز پرورش در زمینه هایی که مناسب برای کشت دی گر محصولات نیستند از مزایای تولید قارچ در کشور است. وی به مصرف بسیار کم آب برای تولید هر کیلو قارچ در مقایسه با سایر محصولات اشاره می کند و می افزاید:تولید این محصول کمک غیرمستقیم به تولید گندم، گسترش مرغداریها و نی ز تأمین ارز برای کشور از طریق صادرات را فراهم می آورد. وی با بیان اینکه تولید و پرورش قارچ در ایران به گونه های است که با سرمایه گذاری کم می توان اشتغالزایی بالا داشت می افزاید:میزان سرمایه ای که در صنعت قارچ به منظ ور اشتغالزایی سرمایه گذاری می شود معادل پنج میلیون تومان برای هر نفر است، در حالی که همین رقم در بخش صنعت به ازای هر نفر ۲۵میلیون تومان است. به گفته وی در مزارع پرورش قارچ به ازای هر هکتار سطح زیرکشت ۲۵نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال دارند، در حالی که در دیگر بخشهای کشاورزی تعداد شاغلان با همین میز ان سطح زیر کشت به سه نفر کاهش پیدا می کند. یکی از استادان دانشکده کشاورزی نیز معتقد است:از یک هکتار زمین کشاورزی می توان س الانه معادل ۵ تا ۷هزار کیلوگرم قارچ به عمل آورد. دکتر حسین ریاحی می افزاید:اگر در چنین زمینی گیاهان حاوی پروتئین از قبیل گیاهان تی ره نخود مثل لوبیا کاشته شود، مقدار تولید در سال در هر هکتار ۲۵۰کیلوگرم خواهد بود که از نظر مقدار پروتئین با مقدار قارچ تولیدی که در یک هکتار معادل ۳۰ تا ۵۰ هزار کیلوگرم است، قابل مقایسه نیست. وی با اشاره به مصرف کم آب در پرورش قارچ اظهار می دارد:با توجه به شرایط اقلیمی ک شور که در منطقه خشک و نیمه خشک جهان قرار گرفته است. استفاده بهینه از منابع محدود آ ب اهمیت دارد و مصرف بهینه آب در کشت قارچ کاملاً مشهود است. ریاحی با تأکید بر ارزآور بودن این محصول در کشور خاطرنشان می کند:کشت و پرورش قارچ خوراکی نه تنها ارزبر نیست، بلکه می تواند بسیار ارزآور باشد. به گفته وی قیمت تمام شده قارچ در ایران تقریباً معادل یک دلار و بیست سنت و قیمت جهانی آن دو دلار و بیست سنت است. یک تولیدکننده قارچ نیز می گوید:ناآشنایی و شناخت کافی مردم از قارچ باعث شده که مص رف گوشت قرمز با همه مضراتی که دارد از "گوشت گیاهی" پیشی بگیرد. مهندس کاملان کافی که بیش از ۱۰سال است در زمینه پرورش قارچهای خوراکی کار می کند، می افزاید:دولتها در کشورهای جهان سوم هم یارانه های بسیاری برای تولید گوشت قرمز می دهند و هم با افزایش بیماریها، اعتبارات زیادی سرازیر تولید دارو می کنند، در حالی که ترویج فرهنگ استفاده از این پروتئین گیاهی و حمایت از تولیدکنندگان قارچ می تواند هم در کاهش یارانه های دولتی و هم تولید مواد غذایی سالم مردم نقش داشته باشد. وی درخصوص مشکلات فراروی تولید این محصول می گوید:پرورش قارچ تنها بستگی به دانش و ا طلاعات علمی کافی دارد چرا که تاکنون افراد زیادی به صرف اینکه تولید این محصول سودآور است سرمایه گذاریهای کلانی کرده اند، اما به ثمر ننشسته است. مهندس کاملان نرخ فروش قارچ را معطوف به هزینه های تمام شده تولید می داند و می گوید :اگر هزینه های تولید ثابت بماند قیمت تمام شده هر کیلو قارچ نیز پایین می آید و دیگ ر بهانه ای برای مصرف نکردن به دلیل قیمت بالا نخواهد بود. این تولیدکننده درخصوص وضعیت صادرات این محصول تصریح می کند:اگر حمایتهای لازم از جوا نان و فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی و صنایع غذایی صورت بگیرد، ایران می تواند به یکی از قطبهای صادرکننده قارچ در دنیا مطرح شود. وی با اشاره به اینکه قارچ گیاهی است که ریشه، برگ، گل و سبزینه ندارد می گوید:قار چهای خوراکی سرشار از پروتئین، کلسیم و انواع ویتامین بویژه ب کمپلکس و مواد مورد ن یاز بدن هستند. وی از قارچها به عنوان رفتگران بدن یاد می کند و اظهار می دارد:این محصول هر نوع می کروب یا باکتری را از بدن دفع می کند بعلاوه اینکه خاصیت دارویی دارد و بخش اعظمی از آ نتی بیوتیکها از قارچ تهیه می شود. سبزواری ها در خانه هایشان قارچ خوراکی تولید می کنند گواه ادعای کشت و پرورش آسان و سریع قارچ، گزارش جعفری، خبرنگار ما از سبزوار است. بر پایه این گزارش، شهروندان سبزواری سال گذشته بیش از ۱۲تن قارچ خوراکی از نوع صدفی و دکمه ای تولید کرده اند. مدیر جهاد کشاورزی سبزوار با تأیید این مطلب می گوید:برای این منظور سال گذشته یک هزار و ۲۰۰کیلو اسپان(بذر اولیه کشت قارچ) در شهرستان توزیع شده است. مهندس ولی ا.. کاشکی می افزاید:تاکنون به دلیل استقبال چشمگیر از تولید و مصرف این گیاه مفید طی چهار دوره آموزشی بیش از ۱۵۰نفر آموزشهای لازم درخصوص تولید و نگهداری قارچ را فرا گرفته اند. به گفته این کارشناس حدود ۹۰درصد مواد لازم برای پرورش قارچ از مواد زاید کشاورزی همچ ون "کاه" است که همین عامل هزینه تولید را در روستاها به میزان قابل ملاحظه ای کاهش م ی دهد. رئیس هیأت مدیره انجمن پرورش دهندگان قارچ خوراکی نیز می گوید:سطح زیر کشت این محصول در کشور حدود ۲۰۰هزار مترمربع است و در سال گذشته حدود ۲۲هزار تن قارچ در کشور تولی د شده است. مهندس سیدی پیش بینی می کند در سال جاری حدود ۳۰هزار تن قارچ در کشور تولید شود. وی، وجود واسطه های بین تولیدکننده و مصرف کننده را دلیل اصلی اختلاف قیمتها از چرخه تولید تا مصرف می داند و تصریح می کند:برای هماهنگی در عرضه قارچ و تازه رسیدن این محصول به دست مصرف کنندگان با قیمتهای یکنواخت و متعادل، به وجود آمدن بورس قارچ در کشور ضروری است. این مقام مسؤول با بیان اینکه هم اکنون صادرات قارچ به دلیل بالا بودن قیمت تمام شده در کشور کم است، می افزاید:از آنجایی که کیفیت قارچ تولیدی در ایران با سایر کشورها نظیر هلند برابری می کند، متقاضی قارچ ایران در خارج از کشور زیاد است و محصولات کنس روی آن نیز متقاضی دارد که باید ابزار صادرات سهل آن فراهم آید تا به صورت مستمر صا در شود. به گفته وی با وجود اینکه در سطوح وزارت جهاد کشاورزی دید مثبتی برای واگذاری هر نوع تسهیلات به پرورش دهندگان قارچ وجود دارد، اما متأسفانه در سطوح پایین تر توجه به ا ین امر و اقدامات مورد نیاز کمرنگ است و باید این موانع برطرف شود. مهناز خجسته نیا منبع : http://www.qudsdaily.com
|